– Култуурунай тэрээһиннэрбит, кэн­сиэрдэрбит өссө аныгылыы режиссерскай көрүүлээх ыытыллалларын ситиһэргэ үлэлэһиэх­пит. Оннук сыаллаах илин эҥээр улуустарыттан саҕалаан элбэхтик айан­наан, кинилэр үлэлэрин-хамнастарын көрүөхпүт-истиэхпит.

Култуура дьиэлэригэр дьон-сэр­гэ сылдьыытын, ордук оҕолор сылдьа үөрэнэллэрин ситиһэр – биир сүрүн сыалбыт. Ол туһуттан «Пушкинскай карта» улууспут иһигэр үлэлиирин, дьон-сэргэ бу каарта туһатын билэригэр сырдатыы, тарҕатыы үлэтин ыытыахпыт. Онно анаан декада тэрийиэхпит.

Үгэскэ кубулуйбут тэрээһиннэрбит, күрэстэрбит салҕаныахтара. Ону таһынан быйыл үбүлүөйдээх тэрээһин олус элбэх. Ол курдук түмсүүлэрбит «Бэрт уустара» (Сыыр­даах), «Айар иис» (Мүрү), «Удьуор утум» (Өлтөх), «Оһуор ойуу» (Өлтөх) маастардар, «Күндүүнэ» түмсүүлэрин 10, «Дуолан» эр дьон вокальнай ансаамбыл 15, «Уһуктуу» литературнай түмсүү 25, Бээрийэтээҕи «Арчы» туосчуттар, «Умсулҕан» коллекционердар 30, Баатаҕайдааҕы «Кылыһах» оҕо образцовай фольклорнай кэллэктии­бэ төрүттэммитэ 35, Дүпсүн, Өнөр култуура дьиэлэрин 50, улууспутугар бибилэтиэкэ тэриллибитэ 100, биллиилээх тойуксут Н.Т. Алексеев 100, фольклорист, учуонай, эпосовед И.В. Пухов 120 сыллара бэлиэ­тэниэхтэрэ. Историк, кыраайы, мусуойу үөрэтээччи И.Д. Новгородов 125 сылынан нэһилиэктэринэн краеведческай экспедицияны, НПК-лары тэрийиэхпит. Баатаҕайга Н.Н. Тарскай төрөөбүтэ 100 сылынан өрөспүүбүлүкэтээҕи үбүлүөйдээх ыһыах, Социалис­ти­ческай Үлэ Геройа Д.Г. Бурцев 125 сылыгар аналлаах улууспут ыһыаҕа I Хоро нэһилиэгэр ыытыллыахтара. Үгэс буолбут «Үҥкүүлүүр Мүрү», «Дьээбэрэҥ-2024», «Мүрү» өрөспүүбүлүкэ таһымнаах аһаҕас күөн күрэстэр, аҕалар улуустааҕы күрэстэрэ, нэһилиэктэринэн улуус бэстибээлэ ыытыллыахтара.

Сонун тэрээһининэн илин эҥээр улуустарын дьахталларын вокальнай ансаамбылларын «Сомоҕолоһуу» кэнсиэрин кулун тутарга ыытыыны былаанныыбыт. Оттон сүрүн сорукпутунан Уус Күөлүгэр, Тандаҕа кулууп саҥа дьиэлэрэ тутуллуулара буолар.

Мария Аргунова

Бэйдиҥэтээҕи норуот айымньытын киинигэр светодиоднай экран ыларга грант бэриллиэҕэ. Оттон Баатаҕайга уоттаах-күөстээх аппаратура кэлиэҕэ.

Сыллата ыытыллар куонкуруска быйыл улууспут биэс нэһилиэгэ кытынна. Оттон өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн барыта 62 кулууп сайаапка биэрбититтэн 20 кыайыылаах иһигэр Уус Алдантан икки нэһилиэк киирдэ.

Онон бу улахан үөрүү ааһан эрэр сылга култуура эйгэтигэр, тустаахтарга улахан ситиһии, айарга-тутарга кыах буолла.

Ольга Шепелева

Кини 1996 сыллаахха, оччолорго уустук кэмҥэ, төрөөбүт дойдутун кытыы сир диэбэккэ, кыахпыт кыратыттан толлубакка, ахсааммыт аҕыйаҕын аахсыбакка, суол-иис мөлтөҕүттэн тутуллубакка, Улан Удэтээҕи култуура институтун бүтэрэн хореограф идэтин ылбыта. Бээрийэҕэ олохсуйан, аныгы олоххо оҕону уhуйаан сааhыттан ыччатыгар, улахан киhитигэр, кырдьаҕаhыгар тиийэ эт-сиин өттүнэн сайыннарыыга, кэрэни кэрэхсииргэ, талбыт курдук быhыылаах-таhаалаах, дьүhүннээх-бодолоох, үрдүк култууралаах буолууга 27-с сылын уhуйан кэллэ.

Анастасия Васильева Бээрийэҕэ 1965 сыллаахха төрөөбүтэ. Оскуолаҕа үөрэниэҕиттэн үҥкүүлүөн баҕарар эбит да, кыра бөhүөлэккэ оччолорго үөрэтэр киhи суоҕа. Ол эрээри баҕатын ыhыктыбакка, оскуола кэнниттэн икки сыл Герой Егоров сопхуоhун Бээрийэтээҕи отделениетыгар ыанньыксытынан үлэлээн баран, Дьокуускайдааҕы култуурунай-сырдатар училищеҕа үөрэнэ киирбитэ. Училищены бүтэрэн, сыалын ситиhэ, аны Улан Удэҕэ барар…

«Дьиэрэӊкэй» оҕо үӊкүү ансаамбылын бастакы састааба. 1997 сыл.

Бээрийэ орто оскуолатыгар ритмика учууталынан үлэлии кэлбит сылыгар, 1996 сыллаахха оскуола оҕолоругар «Дьиэрэӊкэй» оҕо үӊкүү ансаамбылын тэрийбитэ. Ансаамбыл улуустааҕы, өрөспүүбүлүкэтээҕи тэрээhиннэргэ көхтөөхтүк кыттара, үӊкүү күрэхтэригэр ситиhиилэнэрэ. 2014 сыллаахха Москваҕа буолбут «Богатство России» диэн бүтүн Арассыыйатааҕы, «Единство России» диэн аан дойдутааҕы куонкурустарга II истиэпэннээх лауреат аатын сүкпүттэрэ.

«Дьиэрэӊкэй» кыра бөлөҕө. «Отчут» үҥкүү. 2018 с.

2012 сыллаахха улахан дьоӊӊо «Алаhа» үӊкүү кэлэктиибин тэрийбитэ. 2019 сыллаахха кэлэктиип Москваҕа «Друзья в Москве» диэн аан дойдутааҕы куонкуруска III истиэпэннээх лауреат буолбуттара.

Анастасия Степановна үлэлиир сылларыгар уопсайа 200-тэн тахса үҥкүүнү туруорбута, олор истэригэр «Дьиэрэҥкэй» оҕо ансаамбылыгар 100-тэн тахса, «Алаhа» улахан дьон кэлэктиибигэр, саастаах дьоҥҥо, түөлбэлэргэ, уһуйаан иитиллээччилэригэр  уонтан тахсалыы, араас кэнсиэрдэргэ улахан дьоҥҥо кэлэктиип тэриллиэн иннинэ 50-н тахса. Ону таhынан кини 2005 сылтан «Бээрийэ кыымнара» диэн нэhилиэк иhинэн ыытыллар уhуйаан, оскуола оҕолоругар талааннары көрүү куонкуруһун тэрийэн ыытар.

«Алаhа» коллектива. «Туос тойуга» үӊкүү. 2019 с.

«Алаhа» коллектива. «Бэрбээкэй» үӊкүү. 2018 с.

Сахалыы үҥкүү хамсаныылара биhиги өбүгэлэрбит айылҕаҕа чугастарын, туттуулара-хаптыылара чэпчэкитин, мындырдарын көрдөрөр. Кини туруорбут, сахалыы ураты үҥкүүлэрэ ордук киhини долгуталлар, үөрдэллэр. Ол курдук биир дойдулаахпыт Алексей Бэрияк ”Өлөксөөс” диэн сэhэнигэр олоҕуран, “Үлэhит дьахталлар”, Петр Тобуруокап хоhоонугар  “Биэс сурук”, ”Бэрбээкэй”, ”Дэгэрэӊ”, ”Чэйиӊ эрэ, оҕолоор, оонньуоххайыҥ”, ”Кириэс тэбии”, ”Арчы”, ”Туос тойуга”, о.д.а. Айбыт авторскай хамсаныылара өрөспүүбүлүкэҕэ, Россияҕа тиийэ биhирэммиттэринэн киэн туттабыт. Кини оҕону ритмикаҕа, үӊкүүгэ үөрэтиигэ методикаларын суруйбута. Алта брошюраны, альбому, 10-н тахса буклеты оӊорбута. Араас таhымнаах өрөспүүбүлүкэтээҕи семинардарга маастар-кылаастары ыыппыта.

«Алаhа» коллектива. «Үлэhит дьахталлар» үӊкүү. 2018 с.

«Алаhа» коллектива. «Биэс сурук» үҥкүү. 2019 с.

Анастасия Васильева СӨ култууратын туйгуна, «Уус Алдан улууhун социальнай-экономическай сайдыытыгар кылаатын иhин», «Уус Алдан улууhун култууратын сайдыытыгар кылаатын иhин” бэлиэ хаhаайката, 2012, 2014 сылларга Уус Алдан улууhун култууратын лауреата, 4 оҕо күн-күбэй ийэтэ, тапталлаах эбээ. Кэргэнэ Илья Егорович улахан бааhынай хаhаайыстыбаны салайарыгар күүс-көмө буолар.

Туяра Никифорова, уопсас. кэрэсп., Мария Васильева, АГИКИ студена

Бу – 2022 сыллаахха «Тойон Мүрү» култуура дьиэтин иһинэн эмтээх оту хомуйар, үөрэтэр соруктаах тэриллибит «Чэгиэн» түмсүү кыттыылаахтарын төрөөбүт улууспут айылҕатын кэрэ көстүүтүн, айылҕабыт чочуйан оҥорор умнуллубат түгэннэрин хаартыскаҕа түһэрэн үйэтитэр үтүө дьарыктарын түмүгэ.

Түмсүү салайааччыта хаартыскаҕа олус кэрэ түгэннэри таба тайанан түһэрэр дьоҕурдаах Александра Черкашина буолар. Кини салалтатынан биир интэриэстээх сүрүннээн 20 киһи түмсэн, сынньалаҥнарын туһалаахтык атаараллар. Александра Васильевна сорох хаартыскалара тугу эрэ бэлиэтииллэригэр, сэрэтэллэригэр итэҕэйэр. Холобур, сири-дойдуну араҥаччылыыр кынат-былыттар халлааҥҥа көстүбүттэрин кини хаартыскаҕа түһэрбитэ. Бу кэнниттэн улууска 2021 сыллаахха улахан хоромньулаах баһаардар буолбуттара. Анал байыаннай дьайыыга ыҥырыы кэмигэр халлааҥҥа “Z” буукубаны таба көрөн эмиэ түһэрэн ылбыта. Ити курдук кини хаартыскалара ураты тыыннаахтар.

[wds id=»24″]

Түмсүү биир эдэр кыттыылааҕа түөрт уол оҕо ийэтэ, экономист идэлээх Сардаана Босикова (Бережнева) “Чэгиэн” түмсүү арыллыаҕыттан сылдьар. Биир интэриэстээх дьону кытта алтыһарыттан олуһун сөбүлүүр. Айылҕа көстүүтүн эмиэ уратытык көрөн түһэрэр талааннаах эбит. Айылҕаҕа сылдьалларын, сэрээккэлииллэрин таһынан, муҥхаҕа сылдьыбыттарын, Таатта улууһугар П.А. Ойуунускай төрөөбүт алааһыгар музейга бара сылдьыбыттарын олус күндүтүк саныыр. Бу быыстапкаҕа кини 30-тан тахса хаартыската турда.

[wds id=»25″]

Хаартыскалары тэҥэ айылҕа матырыйааллара эмиэ туруоруллубуттар. Кэлбит ыалдьыттары дьэдьэн, хаптаҕас, сугун, боҕуруускай, кучу от уонна да атын оттор утахтарынан күндүлээбиттэрэ быыстапка арыллыытын ситэрэн-хоторон биэрдэ.

Түмсүү чилиэннэрэ бу үлэлэрин аҥардас телефон, фотоаппарат өйүгэр эрэ суулаан сытыарбакка, киэҥ эйгэҕэ билиһиннэрэр, улаҕата биллибэт ураты, кэрэ көстүүнү дьон дьүүлүгэр таһаарбыт быыстапкалара сэтинньи 11 күнүгэр диэри туран, үгүс сэҥээриини ылара саарбахтаммат.

Ольга Шепелева

Бу туһунан Курбуһах нэһилиэгин баһылыгын солбуйааччы Анастасия Аммосова кэпсээтэ:

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин уонна тус бэйэм ааппыттан улахан ситиһиигитинэн  ̶ Владивосток куоракка ыытыллыбыт Дальнай Восток регионун хоровой түмсүүлэрин олимпиадаларыгар кыайыылаахтык кыттан боруонса мэтээлинэн наҕараадаламмыккытынан уонна Бүтүн Арассыыйатааҕы хор күрэҕин түһүмэҕэр лауреат аатын ылары ситиспиккитинэн истиҥник эҕэрдэлиибин.

Найахы народнай хора аан бастаан тэриллиэҕиттэн бастакы хормейстер, Саха Өрөспүүбүлүкэтин культуратын үтүөлээх үлэһитэ Семен Гаврильевич Васильев салалтатынан үрдүкү профессиональнай таһымҥа тахсыбыта. Ол таһымҥытын ыһыктыбакка күргүөмнээхтик, айа-үлэлии сылдьаргытынан Саха сирин хоровой искусствотын, саха ырыатын сэҥээрээччи дьон-сэргэ барыта киэн туттар. Эһиги саха ырыатын бүтүн Арассыыйа, Сэбиэскэй Сойуус бастыҥ сценаларыгар иһитиннэрбиккит. Семен Гаврильевич олугун салҕаан кини утумнааччылара Татьяна Никифорова, Иннокентий Готовцев, Светлана Гоголева, Наталья Бочкарева, Елизавета Рожина, Надежда Протопопова, Дмитрий Готовцев, Сардаана Аргунова, Саргылана Михайлова салалталарынан Найахы хора Дальнай Восток, Сибиир, бүтүн Дойду хоровой коллективтарын күрэхтэригэр бастыыр, инники кэккэҕэ тахсар ситиһиилэммитэ.

Күндү доҕоттор, Найахы народнай хорун ырыаһыттара, салайааччылара! Саха уус-уран хоровой искусствотын, культуратын үрдүк таһымын ыһыктыбакка айа-тута, үлэлии-хамсыы сылдьаргытыгар, бэйэҕитигэр, дьиэ кэргэҥҥитигэр кытаанах доруобуйаны, ситиһиилэри, дьолу-соргуну баҕарабын!

Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Түмэнин Бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы А.Н. Жирков

Онуоха үҥкүүһүттэри А.Д. Макарова аатынан Дьокуускайдааҕы култуура уонна искусство колледжын преподавателлэрэ кэлэн хореографтар квалификацияларын үрдэтиигэ түөрт көрүҥҥэ, ол иһигэр народнай үҥкүүгэ Светлана Степанова, аҕыйах ахсааннаах хотугу норуоттар үҥкүүлэригэр Туйаара Попова, аныгы кэнсиэр нүөмэрин туруорууга Вера Яковлева, саха оһуохайын араастарыгар Галина Лыткина уонна хореография кафедратын салайааччыта Станислав Степанов үөрэттилэр.

[wds id=»10″]

Улууспут нэһилиэктэриттэн уопсайа 15 хореограф кэлэн үөрэннэ. Семинарбыт түмүктэнэр чааһыгар Уус Алдан улууһун үөрэҕин уонна култууратын управлениеларын салайааччылара Степан Литвинцев уонна Сергей Нафанаилов кыттыыны ыллылар, киин куораттан кэлбит ыалдьыттарбытыгар махтал суруктары уонна өйдөбүнньүк бэлэхтэри туттардылар.

Ульяна Ноговицына, хореографтар улуустааҕы түмсүүлэрин салайааччыта

Акция распространяется на посетителей выставки, зарегистрированных на сайте «Поезд Победы».

Из города Якутска отправление с причала №3 речного порта Якутск на теплоходе «В. Рукавишников», с причала п. Нижний Бестях – на автобусах АО «АК «ЖДЯ».

Расписание трансфера по маршруту Якутск – ж.д. вокзал Нижний Бестях

с 26 по 28 сентября 2023 года.

Посадка на теплоход и в автобусы производится при предъявлении электронного билета на выставку «Поезд Победы».

Регистрация на выставку «Поезд Победы» уже открыта.

Напомним, Выставка будет работать на станции Нижний Бестях с 26 сентября по 28 сентября. 29 сентября ее смогут увидеть жители г. Алдана, а с 30 сентября по 2 октября – жители города Нерюнгри.

Посетить уникальную выставку можно бесплатно, пройдя обязательную интернет-регистрацию на сайте проекта поездпобеды.рф (возрастное ограничение 6+, рекомендуемый возраст посещения – 12+).

Зарегистрированный билет поступит на указанную электронную почту. Рекомендуемый возраст для посетителей 12+. Дети младше 12 лет могут пройти только в сопровождении взрослого. Посещение выставки для детей младше 6 лет организаторы не рекомендуют.

Группы заходят в поезд с пятиминутным интервалом, предварительно показав свой электронный билет проверяющим – «Волонтерам Победы». Поэтому крайне важно не опаздывать и планировать прибытие на вокзал с небольшим запасом по времени.

Учитывая интерес к экспозиции «Поезда Победы» и ограниченное количество аудиогидов для групп, посетители также могут слушать экскурсию через собственные наушники, использовав мобильное приложение, доступное для iPhone и Android.

Посетить поезд можно также в режиме онлайн, ознакомившись с 3D-туром на сайте проекта.